महिलामय बन्दै शैक्षिक संस्था

  •  
  •  
  •  
  •  
  •  

प्रेम सुनार
गुल्मी , फागुन–१९ । कुनै समय थियो प्राय धेरै विद्यालयहरुमा शिक्षकका रुपमा महिला विरलै देख्न सकिन्थ्यो तर अहिले पछिल्लो डेढ वर्षको अन्तरालमा प्राय हरेक विद्यालयहरुमा महिलाको सख्या पुरुषको भन्दा दोव्बर बढि महिलाको देख्न सकिन्छ । वोर्डिङ्ग स्कुल संग प्रतिष्पर्धामा उत्रिदै आएका सदरमुकाम तम्घास भित्रका हरेक सामुदायिक विद्यालयहरुमा दोव्वर भन्दा बढि महिला शिक्षक कार्यरत रहेका छन् ।

लक्ष्मी निमावि वम्घाका महिला शिक्षक

ग्रामिण भेगका विद्यालयहरुमा पनि महिलाको संख्या प्राय धेरैमा महिलाको संख्या रहेको जिल्ला शिक्षा कार्यालयले बताएको । जिल्ला शिक्षा अधिकारी मित्रमणी खनालका अनुसार जिल्लाका ६० वटा संस्थागत सहित कुल ६ सय १५ वटा विद्यालय मध्ये महिला प्रधानध्यापक मात्रै १ सय २५ जना रहेका छन् ।
सहायक जिल्ला शिक्षा अधिकारी रामप्रसाद पाण्डेका अनुसार २०४९ सालको शिक्षा नियमावलीमा महिला शिक्षक नियुक्तीलाई विशेष प्राथामिकतामा राखिएको थियो । तर लागु हुन सकेको थिएन् । डेढ वर्ष अघि जिल्ला शिक्षा अधिकारी मित्रमणी खनाले आए पछि उक्त नियमावली कडाईका साथु लागु गरे पछि यो अवधीमा सय जना भन्दा बढि महिला शिक्षकले नियुक्ती पाएका छन् ।’

नेपाल शिक्षक संघको ८ औ जिल्ला अधिवेशनमा आएका महिला शिक्षक

त्यसो त महिला शिक्षक मात्र होईन प्राय सवै विद्यालयका कक्षा ६ देखि माथीका कक्षाहरुमा छात्र भन्दा धेरै छात्रा रहेका छन् । भनभनेको टिमुरखर्क निम्न माध्यामिक विद्यालयमा पुग्दा झण्डै ९० प्रतिशत छात्रा देखिए । कक्षा ४ सम्म वरावरी जस्तै संख्या छ । तर कक्षा ५ देखि ८ सम्म छात्रको सख्या क्रमशः ५ , ४ , ३ र २ रहन पुगेको छ भने त्यसको तेव्वर बढि छात्राहरु रहेका छन् । प्रधानध्यापक विरेन्द्र केसी भन्छन्–‘ पहिलो त यहाँ गरिव दलित वस्ती रहेकोले छोरा हुर्कियो कि सके विदेश नसके भारत तिर रोजगारीका लागि पठाउने चलन छ । दोश्रो शहरमा छोरी बुहारी पढ्न पठाउँदा असुरक्षित हुने मानसिकता छ । तेश्रो सम्पन्न परिवारले छोरालाई वोर्डिङ्ग छोरीलाई सामुदायिक विद्यालय पढाउने यदाकदाले विभेद गर्ने कारणहरुले छात्राको संख्या बढेको हो । ’
अझ ग्रामिण भेगका कक्षा ११ र १२ रहेका विद्यालयहरुमा त छोरी र बुहारीको संख्या पुरुषहरुको चौगुना बढि रहेको छ । श्रृङ्गिश्वर वहुमुखी क्याम्पस रानीवास गुल्मीमा १ सय ६४ विद्यार्थी मध्ये १ सय २७ जना छोरी , वुहारीहरु विद्यार्थी रहेका छन भने छोरा मान्छेको संख्या जम्मा ३७ रहेको छ ।
हालै सम्पन्न त्यस क्याम्पसको स्ववियु निर्वाचनमा मतदान गर्ने मतदाताको पंक्तिमा छात्रको संख्या औलामा गन्ने थियो भने छात्राको पंक्ती निकै लामो थियो । महिला नै महिला विद्यार्थी रहेको त्यस क्याम्पसमा महिला नै सभापतिको उमेदवार उठे विजयीे हुने ढुक्क ठानेर उमेदवारी दिएकी सुमित्रा अर्याललाई आखिर तिनै महिलाहरुले नै हराएर पुरुष पात्र किसन पाण्डेलाई विजयी बनाए ।
पाण्डे नेवि संघ र अखिल क्रान्तिकारी प्यानलबाट उमेदवारी दिएका थिए । यति धेरै महिला भएर महिलालाईनै किन हराउनु भयो त भन्ने प्रश्नमा अधिकांस महिला मतदातको जवाफ थियो–‘महिला र पुरुष भन्दा पनि विचार र काम गर्ने क्षमता ठुलो कुरा हो ।’ सभापति निर्वाचित पाण्डे प्यानल मध्येका अखिल क्रान्तिकारीका उमेदवार हुन् ।
त्यहाँ महिलाको संख्या बढि हुनुमा घर देखि टाढा शहरमा भन्दा गाउँ नजिकै हुँदा परिवारजनले सुरक्षित महशुस गर्ने , पढाई संगै छोरी वुहारीहरुले घरको काम पनि भ्याउने उनिहरुले बताए । अर्को कारण बैदेशिक रोजगारी पनि एक भएको र गाउँमा पुरुषको संख्या घढ्दै गएको उनिहरुको भनाई थियो ।
त्यस विद्यालय संग जोडिएको गाउँ वम्घाको लक्ष्मी निम्न माध्यामिक विद्यालयमा पुरै शिक्षक महिला रहेका छन् । प्रधानध्यापक मनकला पन्थ भण्डारीका अनुसार कुल ९ जना महिला शिक्षक रहेको छन् त्यस विद्यालयमा । उनले त्यस विद्यालयमा २०५३ साल देखि पढाउन थालेकी हुन् ।
प्रधानध्यापक चलाएको १६ वर्ष भई सक्यो उनले भनिन जिम्मेवारी पाए गर्न सकिदो रहेछ । वम्घा १ र २ अति सिमान्तकृत वोटे माझीहरुको वाक्लो वस्ती भएको गाउँ हो । कुल १ सय ३२ जना विद्यार्थी मध्ये ९० प्रतिशत वोटेमाझी समुदायका विद्यार्थी रहेको उनले बताईन् ।
प्रधानध्यापक भण्डारीका अलवा शिक्षिकाहरु क्रमशः शिवकला भण्डारी , सिता पाण्डे, सिता भट्टराई , लक्ष्मी भण्डारी , डुलमाया भण्डारी , मिना भण्डारी , भगवती नेपाली र रिता श्रेष्ठ सहित ९ जना महिलाले त्यस विद्यालयमा अध्यापन गराउँदैआएका हुन् । अन्य करिव एक दर्जन विद्यालयहरुमा पनि महिला नै महिला शिक्षक रहेको जिल्ला शिक्षा कार्यालयले जनाएको छ ।
महिलाका लागि शैक्षिक क्षेत्र उचित र सुरक्षित दुवै भएकोले अभिभावकहरु र सम्वन्धी सराकारवालाहरुले पनि शिक्षक उमेदवारीमा महिलाहरुलाई नै विशेष प्राथामिकतामा राख्ने गरेका छन् । निजी श्रोतमा अधिकांस विद्यालयमा महिलाहरु ठुलो संख्यामा रहेका छन् । यसरी महिलाले नियुक्ति पाउँदै जाँदा गुल्मीको मात्र नभई देशभरकै शैक्षिक संस्था महिलामय हुने देखिन्छ ।

Comments

comments

Comments are closed.